اختلالات مخچه ای با تاثیر بر مرکز تعادل و هماهنگی مغز می توانند منجر به عوارض زیادی در فرد مبتلا شوند. مغز انسان اندام پیچیده ای است و بخش های مختلف آن نقش حیاتی در عملکرد روزانه ما دارند. در این میان، مخچه، که اغلب به عنوان “مغز کوچک” شناخته می شود، نقش مهمی در کنترل حرکت، تعادل و هماهنگی دارد. هنگامی که مشکلی در مخچه ایجاد می شود، می تواند منجر به طیفی از اختلالات شود که می تواند همه چیز را از حرکت تا شناخت را تحت تأثیر قرار دهد. این اختلالات به عنوان اختلالات مخچه ای شناخته می شوند. کاردرمانی در منزل اختلالات مخچه ای نقش مهمی در بهبود عوارض ناشی از این اختلالات دارد.
بیشتر بخوانید : اختلال تعادل پس از آسیب مخچه
مخچه در قاعده مغز، نزدیک ساقه مغز قرار دارد و از دو نیمکره تشکیل شده است. علیرغم اندازه نسبتا کوچکی که دارد، تعداد نورون های آن بیشتر از مجموع بقیه مغز است. وظیفه اصلی آن هماهنگ کردن حرکات ارادی مانند وضعیت، تعادل و گفتار است. با تنظیم دقیق سیگنال های ارسال شده از سایر قسمت های مغز، اقدامات صاف و دقیق را تضمین می کند.
مخچه به سه قسمت تقسیم می شود: لوب قدامی، لوب خلفی و لوب فلوکولونودولار. هر بخش نقش مشخصی در تنظیم حرکت و تعادل دارد. برای پردازش اطلاعات حسی و شروع پاسخ های حرکتی، با قشر مغز و نخاع کار می کند.
مخچه برای تعادل، یادگیری حرکتی (مانند یادگیری مهارت های جدید) و هماهنگی حرکات چشم ضروری است. این به تنظیم تون عضلات کمک میکند و اعمال فیزیکی هماهنگ و صاف را تضمین میکند، چه راه رفتن، چه دست گرفتن به یک شی یا نواختن یک آلت موسیقی.
انواع اختلالات مخچه ای
اختلالات مخچه را می توان به سه دسته اصلی طبقه بندی کرد:
اختلالات اکتسابی مخچه
اینها در اثر عوامل خارجی مانند آسیب های مغزی، سکته مغزی، تومورها یا اعتیاد مزمن به الکل ایجاد می شوند.
اختلالات ارثی مخچه
اینها ژنتیکی هستند و از طریق خانواده ها منتقل می شوند. آتاکسی های نخاعی (SCA) و آتاکسی فریدریش نمونه های رایجی هستند.
اختلالات ایدیوپاتیک مخچه
در برخی موارد، علت اختلالات مخچه ناشناخته است که به آن اختلالات ایدیوپاتیک می گویند. این می تواند در بیماری هایی مانند آتروفی سیستم چندگانه (MSA) رخ دهد.
علل اختلالات مخچه ای
چندین دلیل بالقوه برای اختلالات مخچه وجود دارد:
عوامل ژنتیکی
بیماریهای ارثی مانند آتاکسی فریدریش، اختلالات ژنتیکی هستند که به تدریج به مخچه آسیب میرسانند.
سکته مغزی و آسیب مغزی
سکته مغزی که مخچه را تحت تاثیر قرار می دهد یا آسیب های مغزی تروماتیک می تواند منجر به اختلالات مخچه شود و در نتیجه هماهنگی و تعادل را از دست بدهد.
تومورها و عفونت ها
تومورهای مغزی، به ویژه آنهایی که در مخچه قرار دارند، و عفونت هایی مانند آنسفالیت ویروسی می توانند به این ناحیه آسیب وارد کنند.
بیماری های دژنراتیو
شرایطی مانند ام اس (MS) و بیماری پارکینسون می تواند در طول زمان منجر به دژنراسیون مخچه شود.
علائم و نشانه ها
علائم ممکن است بسته به علت زمینه ای متفاوت باشد اما به طور کلی شامل موارد زیر است:
- علائم حرکتی
- از دست دادن تعادل و هماهنگی
- لرزش یا حرکات تکان دهنده
- مشکل در کارهای حرکتی ظریف مانند نوشتن یا بستن دکمه لباس
- علائم شناختی و عاطفی
- مشکل در تمرکز یا پردازش اطلاعات
- تغییرات عاطفی، مانند تحریک پذیری یا افسردگی
- علائم حسی
- گفتار نامفهوم (دیسرتری)
- مشکل در بلع (دیسفاژی)
تشخیص اختلالات مخچه ای شامل ترکیبی از موارد زیر است:
تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی
پزشکان تاریخچه بیمار را ارزیابی می کنند و یک معاینه فیزیکی برای بررسی تعادل، هماهنگی و رفلکس ها انجام می دهند.
تست های تصویربرداری
ام آر آی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) و سی تی اسکن می توانند آسیب ساختاری یا ناهنجاری های مخچه را نشان دهند.
آزمایش ژنتیک و آزمایش خون
برای اختلالات ارثی، آزمایش ژنتیک می تواند جهش های خاص را مشخص کند. همچنین ممکن است از آزمایش خون برای رد عفونت یا سایر علل زمینه ای استفاده شود.
ارزیابی های عصبی
این ارزیابیها عملکرد حرکتی، هماهنگی و رفلکسها را برای درک میزان درگیری مخچه ارزیابی میکنند.
گزینه های درمانی
در حال حاضر، هیچ درمانی برای اکثر اختلالات مخچه وجود ندارد، اما درمان بر مدیریت علائم تمرکز دارد:
داروها
بسته به شرایط، ممکن است داروهایی مانند شل کننده های عضلانی یا داروهایی برای درمان لرزش تجویز شود.
فیزیوتراپی و کاردرمانی
درمانگران به بیماران کمک می کنند تا عملکرد حرکتی و استقلال خود را از طریق تمرینات مناسب حفظ کنند.
گفتار درمانی
برای کسانی که مشکلات گفتاری دارند، گفتاردرمانی می تواند توانایی های ارتباطی را بهبود بخشد.
مداخلات جراحی
در مواردی مانند تومورها، ممکن است جراحی برای برداشتن یا کاهش آسیب مخچه لازم باشد.
کاردرمانی اختلالات مخچه ای
مخچه نقش مهمی در هماهنگی حرکات، تعادل و یادگیری حرکتی دارد و اختلالات مخچهای ممکن است باعث مشکلاتی مانند لرزش، ضعف عضلات، عدم تعادل و مشکل در هماهنگی حرکات شود. کاردرمانی در اختلالات مخچهای به بهبود عملکرد حرکتی و هماهنگی فرد کمک میکند.
اهداف کاردرمانی برای این افراد شامل:
بهبود تعادل و ثبات: تمریناتی برای تقویت عضلات و بهبود کنترل حرکات بدن برای افزایش تعادل.
بهبود هماهنگی حرکتی: تمرینات مخصوص برای هماهنگی بین دست و پا، و حرکات پیچیدهتر مانند نوشتن یا استفاده از ابزار.
افزایش قدرت عضلات: تمریناتی برای افزایش قدرت و مقاومت عضلات، به ویژه در قسمتهای بدن که تحت تأثیر اختلال قرار گرفتهاند.
تمرینات حرکتی ظریف: برای بهبود مهارتهای دستورزی و کارهای روزمره مانند دکمه بستن، نوشتن و استفاده از وسایل کوچک.
کنترل لرزش و نوسانات حرکتی: تمرینات برای کاهش لرزش و حرکات ناخواسته که در افراد با اختلالات مخچهای شایع است.
آموزش تکنیکهای جبرانی: در مواردی که بهبودی کامل ممکن نیست، آموزش استفاده از استراتژیها و ابزارهای جبرانی برای بهبود کیفیت زندگی روزانه.
کاردرمانگران با استفاده از این تکنیکها و همچنین تطبیق محیط فرد برای افزایش استقلال و کیفیت زندگی، به فرد کمک میکنند تا بهتر بتواند با این اختلالات مقابله کند.